Trochę teorii o organizacjach

Organizacje tworzą ludzie pełniący w nich określone funkcje i czynności, którzy za pomocą odpowiednio dobranych zasobów i metod działania zdolni są wykonywać wyznaczone zadania. Organizacje nie są więc tylko układami społecznymi, lecz zawierają w sobie niezbędne do ich istnienia zasoby rzeczowe (w tym techniczne), energetyczne

i finansowe. Fakt, że organizacje są tworami społecznymi powoduje, że wchodzą one

w stosunki z innymi organizacjami, które mają na nie wpływ. Urzędy centralne mają wpływ na urzędy lokalne, hurtownie na działalność sklepów, organizacje konsumenckie na producentów itd. Jedne organizacje są więc zależne od innych. Mimo że są w pewnym stopniu wyodrębnione ze społeczeństwa, które stanowi ich otoczenie, są jednak na tyle otwarte, że podlegają różnego typu oddziaływaniom: politycznym, prawnym, gospodarczym, demograficznym itp.

Organizacja jest więc otwartym, działającym systemem społecznym, w skład którego wchodzą ludzie i rzeczy. Organizacja tworzona jest po to, by realizować konkretne cele. Ma ona zdolność ich korygowania i w razie potrzeby (konieczności) wyznaczania nowych celów. Organizacje charakteryzują się specyficzną budową, w której daje się wyodrębnić układ hierarchiczny oraz strukturę, którą jest zbiór relacji zachodzących pomiędzy jej elementami. Często organizacje bardzo podobne pod względem ilości ludzi i wyposażenia technicznego różnią się właśnie relacjami w nich występującymi. W każdej praktycznie organizacji występuje element kierujący, którego działanie warunkuje jej funkcjonowanie. W szkole takim elementem jest jej dyrekcja, w uczelni rektor i prorektorzy, w przedsiębiorstwie dyrektor (prezes) i jego zastępcy.

Sprawne organizacje mają zdolność samoorganizowania się i doskonalenia się. Takie, które tych cech nie mają i nie są w stanie opracować i zrealizować strategii działania, w bliższej lub dalszej perspektywie ulegają degradacji. Długo działające organizacje cechuje też pewien zestaw wartości i norm determinujących sposób zachowań jej członków. Jest to ukształtowana przez środowisko kultura organizacji, która w ujęciu systemowym nie zawsze bywa odzwierciedlana.

Model organizacji opiera się na następujących założeniach[1]: 

• każdy system działania tworzą dwa podstawowe podsystemy - system kierowania i system roboczy (wykonawczy); 

• system roboczy realizuje procesy robocze, energomateriałowe, które bezpośrednio związane są z zaspokajaniem potrzeb społecznych: 

• system kierowania realizuje procesy kierowania, informacyjno-decyzyjne, organizujące działanie (przebieg procesów roboczych); 

• system kierowania jest podporządkowany nadrzędnemu systemowi kierowania; 

• system kierowania tworzą dwa podstawowe podsystemy - system decyzyjny oraz system informacyjny; 

• system decyzyjny realizuje proces podejmowania decyzji niezbędnych dla racjonalnego (efektywnego) działania organizacji; 

• system informacyjny realizuje procesy zbierania, przesyłania, przetwarzania, przechowywania i udostępniania informacji zgodnie z potrzebami systemu decyzyjnego. 

[1] P. Sienkiewicz, Systemy kierowania, Wiedza Powszechna, Warszawa 1989, s. 167.