Wartość vs koszty

 

Ujemne realne oprocentowanie kredytów

Studenci ATH informują:

INFLACJA WYŻSZA NIŻ OPROCENTOWANIE PRZECIĘTNEGO KREDYTU MIESZKANIOWEGO !

Oznacza to, że realne oprocentowanie kredytów jest ujemne. Nie mieliśmy z tym do czynienia od co najmniej 15 lat, czyli od kiedy NBP publikuje odpowiednie dane. Dobrą wiadomością jest to że prognozy i dane sugerują, że taka sytuacja utrzyma się na pewno jeszcze przez jakiś czas. Wzmożona inflacja i najniższe oprocentowanie kredytów. Przykładowo, przeciętny kredyt hipoteczny spłacany w październiku był oprocentowany na 2,3%, dla porównania można powiedzieć że inflacja w październiku była wyższa (3,1% - tak wynika z danych GUS). Analitycy NBP szacują, że przez kolejne 12 miesięcy będzie ona wynosić ok 2,6%. Oznacza to, że siła nabywcza pieniądza będzie spadała szybciej, niż będą dopisywane odsetki od długów hipotecznych przez banki. Jeśli chodzi o zmianę oprocentowania hipotek, dostępne dziś notowania kontraktów terminowych sugerują, że zmieni się jedynie nieznacznie. Do końca 2022 raczej nie przekroczy 2,5%. Jeśli rzeczywiście spełnią się te przewidywania to przez dwa lata oprocentowanie statystycznego kredytu mieszkaniowego będzie niższe od inflacji.

Przyszłość kosztów OZE

Przyszła jesień i zaczynamy widzieć czym oddychamy...

W roku 2020 elektrownie wiatrowe i słoneczne są najtańszymi źródłami energii elektrycznej w regionach, które wypracowały ponad 71% światowego PKB i wytwarzały 85% energii elektrycznej[1]. Średni koszt wytwarzania energii z lądowych farm wiatrowych w skali globalnej w ujęciu LCOE (Levelised Cost of Electricity) obniżył się przeciętnie o 9% w porównaniu do drugiej połowy 2019 r., stając się najtańszym źródłem energii elektrycznej m. in. w Kanadzie, USA, Brazylii, Argentynie, Turcji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Włoszech, Szwecji, Niemczech i Polsce. Koszt średni koszt produkcji energii z przemysłowych elektrowni fotowoltaicznych w skali globalnej zmalał odpowiednio średnio o 4%. W Chinach w 2020 r. koszt LCOE zrównał się z kosztem z elektrowni węglowych, a elektrownie słoneczne na konstrukcjach nadążnych (tzw. trackery) są najtańszym źródłem produkcji energii elektrycznej m.in. w Kolumbii, Chile, RPA i Australii. Oczekiwać należy, że do 2030 r. koszty elektrowni wiatrowych i słonecznych będą się dalej obniżać (w porównaniu do 2019 r. morskie elektrownie wiatrowe o 50%, elektrownie wiatrowe na lądzie o 45%, elektrownie słoneczne do 62%). Czynnikami wpływającymi na redukcję kosztów inwestycji są postęp technologiczny, efekt skali i wzrastające doświadczenie w OZE oraz dążenie kolejnych państw do rozwoju czystej energetyki, która jest obecnie konkurencyjna w stosunku do tradycyjnej energetyki, i zapewnienia konkurencyjności przemysłu. W 2019 r. 56% nowych, o skali przemysłowej OZE było bardziej konkurencyjne niż najtańsze nowe elektrownie opalane paliwami kopalnymi. W 2020 r. nowe projekty OZE są już tańsze niż elektrownie wiatrowe o najniższym koszcie zmiennym produkcji.

• elektrownie słoneczne – wzrost efektywności modułów fotowoltaicznych, redukcja kosztów osprzętu elektrowni i kosztów remontów i utrzymania ruchu (także prewencji utrzymania ruchu) oraz wzrost cyfryzacji instalacji;
• elektrownie wiatrowe – innowacje w procesie produkcji redukują koszty inwestycji przy wzroście wielkości samych turbin wiatrowych – zwiększenie produkcji z turbiny i powierzchni, i kosztów remontów i utrzymania ruchu (także prewencji utrzymania ruchu) oraz wzrost cyfryzacji instalacji;
• efekt skali – koszty są redukowane dzięki rozwoju regionalnych rynków OZE i minimalizacji kosztów transportu. Wzrost wielkości elektrowni wiatrowych i słonecznych oraz grupowanie projektów w przetargach pozwalają inwestorom redukować koszty;
• wzrost konkurencji – redukcja kosztów inwestycji i funkcjonowania instalacji OZE przyczynia się do zaostrzenia konkurencji na rynku energii elektrycznej i także pomiędzy projektami OZE o potencjalnych inwestorów, czy finansowanie. Sprawia to, że kolejne inwestycje proponują coraz nisze ceny energii elektrycznej ze swojej produkcji;
• doświadczenie inwestorów – coraz większe doświadczenie inwestorów pozwala prawidłowo określić zapotrzebowanie na kapitał finansujący potrzeby inwestycyjne i zredukować bufory kapitałowe na nieoczekiwane zdarzenia, redukuje zapotrzebowanie na kapitał pracujący, co jest także wynikiem poprawy zarządzania inwestycja i potem jej eksploatacją. Wszystko to wpływa na dalsze ograniczenie oczekiwań odnośnie ceny energii elektrycznej. 

Powyższe czynniki przyczynią się do dekarbonizacji energetyki oraz elektryfikacji czystą energią nowych regionów. Dalsza redukcja cen energii z OZE będzie kreować opcję wyłączenia nie tylko kolejnych elektrowni węglowych, ale i elektrowni gazowych. W ten sposób rozwój OZE wykreuje nie tylko korzyści środowiskowe, ale także wymierne oszczędności dla klientów elektroenergetyki oraz wzrost konkurencyjności przemysłu na terenach zasilanych przez tanie OZE.

Ryzyko wyboru technologii wytwarzania energii elektrycznej

Rozwój technologii wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii sprawia, że już obecnie przewagę kosztową zyskują niektóre z nich w stosunku do tradycyjnych elektrowni. Cześć z OZE jest w stanie konkurować na rynku energii także bez otrzymywania dodatkowego wsparcia, czy subwencji. Nowe elektrownie fotowoltaiczne, czy siłownie wiatrowe, które są usytuowane w korzystnych lokalizacjach są charakteryzowane przez koszty niższe niż koszt zmienny w elektrowniach opalanych węglem[1]. Koszty w OZE są obniżane również przez poprawę sprawności tych instalacji i redukcję kosztu kapitału. Przykładowo w Niemczech najtańsze koszty wytwarzania (wliczając koszty kapitałowe)[2] dla hipotetycznych inwestycji zrealizowanych w 2018 r. odnotowuje fotowoltaika (37,1 euro/MWh-115,4 euro/MWh), drugą najbardziej opłacalną technologią są lądowe siłownie wiatrowe (39,9 euro/MWh-82,3 euro/MWh). Wysoki koszt samej elektrowni oraz jej eksploatacji sprawia, że morskie siłownie wiatrowe to koszt 74,9 euro/MWh-137,9 euro/MWh. Jednak koszt elektrowni opalanej węglem brunatnym w 2018 r. to 45,9 euro/MWh – 79,8 euro/MWh, zaś koszt energii elektrycznej z elektrowni gazowych to 110,3 euro/MWh-219,4 euro/MWh. Dodatkowo wzrost kosztów emisji dwutlenku węgla do ponad 20 euro/EUA sprawia, że wzrasta przewaga kosztowa OZE nad elektrowniami opalanymi paliwami kopalnymi. Do obniżenia kosztów instalacji fotowoltaicznych i siłowni wiatrowych przyczynia się także rozpowszechnianie magazynowania energii elektrycznej (magazyny, akumulatory), co zwiększa elastyczność dostaw energii elektrycznej z OZE – obniżają się koszty zarówno magazynów energii elektrycznej, jak i instalacji OZE. Powyższe dane wskazują, że najbardziej efektywne farmy wiatrowe i elektrownie słoneczne produkują energię elektryczną już taniej niż najbardziej efektywne elektrownie węglowe, co pozwala prognozować, że w niedalekiej przyszłości OZE będzie mieć średni koszt produkcji niższy niż elektrownie węglowe. Koniecznością w takiej sytuacji staje się inwestowanie na wielką skalę w magazynowanie energii elektrycznej, które staną się alternatywą dla mocy rezerwowych w systemie elektroenergetycznym. 

W Indiach, czy Australii fotowoltaika już jest tańszą technologią produkcji energii elektrycznej niż elektrownie gazowe. 

[1] Potwierdzeniem wzrastającej roli fotowoltaiki w globalnym rozwoju OZE jest zwiększenie dostaw paneli fotowoltaicznych już w roku 2015 do 43,5 GW z 22,7 GW w roku 2011. Katalizatorem tego wzrostu jest radykalne zwiększenie celów dla rozwoju elektrowni słonecznych w Chinach i Indiach, które praktycznie zostały podwojone. Wcześniej głównymi rynkami dla producentów fotowoltaiki były państwa europejskie – Niemcy, Czechy, Włochy i Hiszpania, gdzie trafiało nawet 80% wyprodukowanych paneli fotowoltaicznych, obecnie poniżej 40%. Jednakże zmiana polityki środowiskowej w niektórych państwach Azji oraz wzrost wsparcia dla rozwoju OZE stworzyły możliwości poszukiwania zwiększenia sprzedaży producentom elementów do elektrowni słonecznych na nowe rynki (szczególnie do Indii i Chin). W 2019 r. w Indiach elektrownie słoneczne (moc zainstalowana 38 MW w 2019 r.) po raz pierwszy były już bardziej konkurencyjne niż elektrownie opalane węglem, dzięki radykalnej redukcji kosztów inwestycji (uśredniony koszt energii elektrycznej LCOE, Levelized Cost Of Energy szacowany jest na 38 USD/MWh). Podobny proces obserwowany jest też w innych państwach regionu. W Australii koszty instalacji fotowoltaicznych obniżyły się o 42% w tym czasie – LCOE do 48 USD/MWh. 

[2] Brane są pod uwagę koszty inwestycyjne oraz łączne koszty operacyjne, a następnie zestawia się je z prognozowanym uzyskiem energii z danej instalacji w całym okresie jej funkcjonowania. 

Energia elektryczna - ceny w Polsce na tle europy

Ceny energii elektrycznej w Polsce na rynku hurtowym w 2018 r. w stosunku do innych krajów były wyższe o:

-       Niemcy -   20%

-       Czechy -   23%

-       Słowacja - 18%

-       Rumunia -  5%

Różnie rożni liczą, ale jedno jest pewne, chyba nie jesteśmy najbardziej konkurencyjni przez to. Jest szansa, że sami się nieopacznie w ten sposób "zdekarbonizujemy",