Amortyzacja i koszt alternatywny kapitału

Amortyzacja - proces utraty wartości majątku trwałego, wywołany jego zużyciem fizycznym - powstałym w skutek eksploatacji oraz ekonomicznym (moralnym) - będącym wynikiem postępu technicznego, związanego z możliwością uzyskania na rynku np. maszyn, urządzeń bardziej wydajnych, tańszych w eksploatacji, pozwalających uzyskać produkty lepszej jakości. Ta utrata wartości jest przenoszona na wartość produktów wytworzonych przy wykorzystaniu amortyzowanego majątku trwałego.

Charakterystyka:

• Amortyzacji podlegają środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, inwestycje w obcych środkach trwałych, budynki, budowle na cudzym gruncie, inne składniki majątku nie stanowiące własności podatnika, ale spełniające przesłanki do uważania ich za środki trwałe, o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż rok, wykorzystywane na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy dzierżawy, najmu lub leasingu.
• Przepisy prawne wyszczególniają również składniki, od których nie nalicza się odpisów amortyzacyjnych - np. eksponaty muzealne, dzieła sztuki, grunty nie służące wydobyciu kopalin metodą odkrywkową. Rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu do używania (wg prawa bilansowego), w miesiącu następującym po miesiącu wpisania do ewidencji (wg prawa podatkowego), a zakończenie w momencie zrównania się odpisów z wartością początkową lub postawieniem w stan likwidacji, sprzedaży, stwierdzenia niedoboru.

Koszt kapitału wykorzystywanego w przedsiębiorstwie określa pożądana stopa zwrotu. Jest więc on uzależniony przede wszystkim od sposobu i rentowności jego wykorzystania przez przedsiębiorstwo, a nie od źródeł jego pochodzenia. Dlatego też pojęcia „koszt kapitału”, „pożądana stopa zwrotu” , „alternatywny koszt kapitału” czy „stopa dyskontowa” są najczęściej używane zamiennie.

Alternatywny koszt kapitału definiowany jest jako oczekiwana stopa zwrotu, z której rezygnuje się, inwestując kapitał w inny alternatywny projekt. Jest to jednocześnie najbardziej odpowiedni poziom stopy dyskontowej, przy wykorzystaniu której wyliczana jest zaktualizowana wartość netto (NPV) dla tego projektu inwestycyjnego.

Oznacza to, że koszt kapitału jest oczekiwaną stopą zwrotu z zainwestowanego kapitału przy danym poziomie ryzyka.

Jednak faktycznie ponoszony przez przedsiębiorstwo koszt kapitału może różnić się od oczekiwanej przez inwestorów stopy zwrotu, ponieważ oczekiwania wierzycieli co do stopy zwrotu są zwykle wyższe od kosztu długu, ze względu na korzyści podatkowe związane z płatnością oprocentowania, jakie odnosi przedsiębiorstwo w sytuacji występowania podatku dochodowego. Poza tym, jeżeli kapitał jest zdobywany przez przedsiębiorstwo poprzez emisję nowych papierów wartościowych, to koszt kapitału jest większy od oczekiwanej przez inwestorów stopy zwrotu o koszty związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem emisji.