Reakcją na kryzys finansowy w Stanach Zjednoczonych była tzw. ustawa Dodda-Franka[1] podpisana przez prezydenta Baracka Obamę 21 lipca 2010 r. jest ona następstwem decyzji podjętych przez G-20 odnośnie poprawy nadzoru i przejrzystości rynków finansowych. Ustawa ta miała zapobiec także powtórzeniu katastrofy finansowej z 2008 r. Nowe prawo, liczące ok. 2300 stron, wprowadza ostrzejsze zasady regulowania działalności instytucji finansowych i ogranicza wysokość zysków. Ponadto wprowadza większą ochronę konsumentów, zobowiązuje banki do zredukowania liczby ryzykownych transakcji oraz ustanawia rządowy mechanizm likwidacji zagrożonych instytucji finansowych.
Jest to pakiet reform systemu bankowego oraz nadzoru finansowego, które mają zapewnić jego stabilność oraz zapobiegać obciążaniu podatników kosztami pomocy publicznej dla instytucji finansowych, które przeżywają trudności wskutek podejmowanego wcześniej nadmiernego ryzyka[2]. Najważniejszymi postanowieniami ustawy zostało objętych kilka obszarów. Została m. in. wprowadzona tzw. reguła Volckera obejmująca następujące postanowienia:
- banki mogą inwestować w fundusze hedgingowe oraz private equity maksymalnie do wysokości 3% kapitałów własnych,
- banki nie mogą być powiązane kapitałowo z funduszami, w które lokują środki, ani też poręczać ich zobowiązań,
- banki mają zakaz zawierania transakcji, które prowadzą do konfliktu interesów pomiędzy bankiem, a klientem,
- banki mają zakaz zawierania transakcji zagrażających ich bezpieczeństwu oraz finansowej stabilności Stanów Zjednoczonych,
- banki mają zakaz handlu papierami wartościowymi oraz walutami na rachunek własny.
Banki w USA narażone są na wysokie ryzyko braku zgodności (compliance) związane z nadzorem nad spekulacją (prop trading). W dniu 1.07.2014 r. upływał przykładowo termin rozpoczęcia zbierania danych handlowych. Instytucje posiadające aktywa i pasywa handlowe o wartości 50 i więcej mld dolarów powinny zbierać siedem informacji dla każdego działu zajmującego się spekulacją (trading desk), w tym o:
- wartości ryzyka i wykorzystania limitów pozycji – powinny być zaprezentowane regulatorowi we wrześniu 2014 r.;
- inwentaryzacji obrotów;
- wartości narażonej na ryzyko (VaR).
Problemem jest brak jasnej wykładni o kwalifikowaniu pozycji hedgingowych jako wyjątku od powszechnych obowiązków, chociaż dopuszczalne jest zabezpieczenie (hedging) ryzyka na bazie portfela zgodnie z regułą Volkera.
Na mocy ustawy banki dokonujące sekurytyzacji kredytów hipotecznych (nowoczesna operacja finansowa umożliwiająca przedsiębiorstwom, instytucjom finansowym i bankom pozyskanie kapitału, polegająca na zamianie należności na papiery wartościowe[3]) będą musiały zatrzymać część sekurytyzowanych instrumentów w strukturze własnego bilansu, co ma obligować banki do rzetelnej wyceny nieruchomości oraz zdolności kredytowej kredytobiorców.
Organem, który będzie zajmował się identyfikacją ryzyka systemowego jest Rada Nadzoru Stabilności Finansowej kierowana przez Sekretarza Skarbu. Rada będzie miała za zadanie opracowanie systemu wczesnego ostrzegania przed kryzysem finansowym oraz ustalanie wymogów kapitałowych dla instytucji finansowych. Ustawa rozgranicza także kompetencje nadzorcze takich instytucji jak Bank Rezerwy Federalnej, Federalna Korporacja Ubezpieczeń Depozytowych oraz Biuro Kontrolera Waluty, które będą odpowiedzialne za oddzielne rodzaje banków. Ustawa Dodda-Franka stwarza również możliwość przejmowania i likwidowania przez rząd dużych instytucji finansowych stojących na krawędzi bankructwa. Wprowadza limit środków pochodzących od podatników, przeznaczonych na pomoc publiczną dla upadających banków. Ważnym postanowieniem ustawy jest utworzenie Biura Ochrony Finansowej Konsumenta, którego zadaniem będzie nadzór nad instytucjami finansowymi odnośnie do informowania klientów o ryzyku dotyczącym produktów i usług oferowanych przez banki, a także ustalanie górnych granic opłat za korzystanie z kart kredytowych oraz debetowych[4].
Jednym z planów ustawy Dodda-Franka było wdrożenie kategorii SEF (Swap Execution Facility), tj. platformy do handlu swapami. Z tym pojęciem nierozerwalnie wiąże się także pojęcie wprowadzone w Europie - OTF (organised trading facilities) nieco różniące się od amerykańskiego. OTF, czyli zorganizowane platformy obrotu instrumentami pozagiełdowymi. Inaczej mówiąc, to system powstały na wzór SEF (Swap Execution Facility), mający na celu realizowanie transakcji kupna i sprzedaży instrumentami finansowymi. OTF ma jednak szerszy zakres niż SEF i jest zdecydowanie bardziej elastyczny. Przedmiotem obrotu mogą być nie tylko swapy jak w przypadku SEF, ale także akcje, obligacje, kontrakty. Obie platformy dają bankom możliwość obrotu instrumentami pochodnymi na rzecz swoich klientów.
Ustawa Dodda-Franka zawiera także wiele postanowień dotyczących dokonywania przez banki transakcji na instrumentach pochodnych[5], a mianowicie:
[1] Dodd-Frank Wall Street Reform and Customer Protection Act - amerykańska ustawa z 5 stycznia 2010 r. Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act, publ. H. R. 4173.
[2] P. Volcker, How to reform our financial system, w „The New York Times” 2010, nr z 30.01.2010 r.
[3] http://mfiles.pl/pl/index.php/Sekurytyzacja [dostęp 2.12.2014].
[4] S. Flejterski, J.K. Solarz, Systemy…, op. cit., s. 416.
[5] Ibidem.
Na mocy ustawy banki dokonujące sekurytyzacji kredytów hipotecznych (nowoczesna operacja finansowa umożliwiająca przedsiębiorstwom, instytucjom finansowym i bankom pozyskanie kapitału, polegająca na zamianie należności na papiery wartościowe[3]) będą musiały zatrzymać część sekurytyzowanych instrumentów w strukturze własnego bilansu, co ma obligować banki do rzetelnej wyceny nieruchomości oraz zdolności kredytowej kredytobiorców.
Organem, który będzie zajmował się identyfikacją ryzyka systemowego jest Rada Nadzoru Stabilności Finansowej kierowana przez Sekretarza Skarbu. Rada będzie miała za zadanie opracowanie systemu wczesnego ostrzegania przed kryzysem finansowym oraz ustalanie wymogów kapitałowych dla instytucji finansowych. Ustawa rozgranicza także kompetencje nadzorcze takich instytucji jak Bank Rezerwy Federalnej, Federalna Korporacja Ubezpieczeń Depozytowych oraz Biuro Kontrolera Waluty, które będą odpowiedzialne za oddzielne rodzaje banków. Ustawa Dodda-Franka stwarza również możliwość przejmowania i likwidowania przez rząd dużych instytucji finansowych stojących na krawędzi bankructwa. Wprowadza limit środków pochodzących od podatników, przeznaczonych na pomoc publiczną dla upadających banków. Ważnym postanowieniem ustawy jest utworzenie Biura Ochrony Finansowej Konsumenta, którego zadaniem będzie nadzór nad instytucjami finansowymi odnośnie do informowania klientów o ryzyku dotyczącym produktów i usług oferowanych przez banki, a także ustalanie górnych granic opłat za korzystanie z kart kredytowych oraz debetowych[4].
Jednym z planów ustawy Dodda-Franka było wdrożenie kategorii SEF (Swap Execution Facility), tj. platformy do handlu swapami. Z tym pojęciem nierozerwalnie wiąże się także pojęcie wprowadzone w Europie - OTF (organised trading facilities) nieco różniące się od amerykańskiego. OTF, czyli zorganizowane platformy obrotu instrumentami pozagiełdowymi. Inaczej mówiąc, to system powstały na wzór SEF (Swap Execution Facility), mający na celu realizowanie transakcji kupna i sprzedaży instrumentami finansowymi. OTF ma jednak szerszy zakres niż SEF i jest zdecydowanie bardziej elastyczny. Przedmiotem obrotu mogą być nie tylko swapy jak w przypadku SEF, ale także akcje, obligacje, kontrakty. Obie platformy dają bankom możliwość obrotu instrumentami pochodnymi na rzecz swoich klientów.
Ustawa Dodda-Franka zawiera także wiele postanowień dotyczących dokonywania przez banki transakcji na instrumentach pochodnych[5], a mianowicie:
- obrót niektórymi typami instrumentów pochodnych będzie odbywać się na publicznych giełdach w celu zachowania większej transparentności oraz będzie rozliczany przez centralne izby rozliczeniowe,
- rynek derywatów OTC (instrumentów obrotu pozagiełdowego) będzie podlegał wspólnej regulacji amerykańskiej komisji papierów wartościowych i giełd oraz federalnej agencji regulującej rynek kontraktów futures (kontraktów terminowych),
- niektóre instrumenty pochodne zostaną wydzielone z banków do nowych, ustanowionych przez nie podmiotów.
[1] Dodd-Frank Wall Street Reform and Customer Protection Act - amerykańska ustawa z 5 stycznia 2010 r. Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act, publ. H. R. 4173.
[2] P. Volcker, How to reform our financial system, w „The New York Times” 2010, nr z 30.01.2010 r.
[3] http://mfiles.pl/pl/index.php/Sekurytyzacja [dostęp 2.12.2014].
[4] S. Flejterski, J.K. Solarz, Systemy…, op. cit., s. 416.
[5] Ibidem.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz