Analizując jakiekolwiek działania, a szczególnie związane z zarządzaniem instrumentami finansowymi, niezbędne jest przykładanie takiej samej wagi do problematyki ryzyka, jak i stopu zwrotu z zaangażowanego kapitału, czy węziej postrzegając te zagadnienie – inwestycji.
Z tej perspektywy użyteczne jest postrzeganie oczekiwanej stopy zwrotu jako wartości pożądanej, a ryzyka, wyrażanego przez jedną z miar (wariancję, odchylenie, VaR etc.), jako efektu niepożądanego[1]. Im wyższe ryzyko danego portfela aktywów, tym mniej wiarygodne jest osiągnięcie wartości planowanej, czy oczekiwanej. Dlatego inwestorzy zdywersyfikują swoje portfele aktywów i rynki, gdzie zawierają transakcje, gdyż jest to jeden z najskuteczniejszych sposobów zabezpieczenia się przed ryzykiem rynkowym (np. zmiennością cen, koncentracją ryzyka etc.). Pozwala to racjonalizować podejście do konstruowania portfela: ceny niektórych aktywów rosną, podczas, gdy innych maleją – istotne jest jednak odpowiednie skorelowanie ich zmienności. W ten sposób osoby podejmujące decyzje w zakresie konstruowania portfeli aktywów mogą dążyć w ramach określonych przez poziom tolerancji na ryzyko w organizacji do zwiększania obszaru pewności, ograniczając obszar niepewnych wyników.
Odpowiednio stosując różne techniki reakcji na ryzyko – także dywersyfikację portfela – osoba podejmująca decyzję maksymalizuje prawdopodobieństwo braku zakłóceń w jego działalności oraz wypracowania planowanego zysku. Jest to o tyle istotne, że zmienność pojawia się zazwyczaj tam, gdzie wydarza się coś nieoczekiwanego. Należy zatem przyjąć, że wzrost zmienności aktywów oddziałuje na ich cenę w wyniku zwiększenia się ich ryzyka. Stąd ryzyko staje się jednym z podstawowych pojęć nowoczesnych finansów, a w szczególności analizy efektywności podejmowania decyzji co do zmiany stanu zasobów.
Dla organizacji nastawionych na spekulację wzrost zmienności jest wręcz szansą na poprawienie zyskowności działalności, jednakże tylko wtedy, gdy aktywa obarczone większym ryzykiem przynoszą wyższe zyski, niż et które są charakteryzowane przez niższe ryzyko.
Poziom podejmowanego ryzyka wynika nie tylko z niepewności, która ma miejsce w otoczeniu organizacji, która inwestuje swe zasoby. Poziom ten zależy także od stosunku decydenta do ryzyka, czyli jego skłonności do podejmowania decyzji obarczonych ryzykiem.
Portfel efektywny
Bez połączenia pomiarów osiągnięć z określeniem ryzyka z nimi związanego, generowane informacje nie dostarczają osobom podejmującym decyzje jednoznacznych wskazówek do oceny rzeczywistej rentowności danej działalności[2]. Dzieje się tak, ponieważ oba obszary - obszar finansów i obszar zarządzania ryzykiem - są zazwyczaj rozwijane w przedsiębiorstwach osobno, bez jakiejkolwiek koordynacji, a często nawet we wzajemnym konflikcie. Nie można jednak odseparować informacji płynących z obszaru zarządzania ryzykiem od raportów controllingowych. Należy wręcz zapewnić powiązanie interpretacji wyników pomiaru ryzyka z rentownością gospodarowania przedsiębiorstwa.
Efektywność portfela oznacza maksymalizowanie rezultatów przy zadanych kosztach, lub minimalizowanie kosztów w stosunku do zadanych rezultatów. Stąd należy założyć, że ryzyko staje się jedną ze zmiennych kosztowych, którą jeżeli jest niepożądana, należy traktować jako pogorszenie efektywności portfela, przy jednoczesnym maksymalizowaniu wartości pożądanych, którymi są przyszłe zyski.
Stąd zazwyczaj dąży się do posiadania tych instrumentów finansowych, które pozwalają stworzyć portfel, dla którego wartość oczekiwana przyszłego wyniku równa się sumie oczekiwanych wyników każdego z jego elementów. Jednakże pominięcie w takiej sytuacji zmienności tych wyników może prowadzić do zafałszowania przyszłej zyskowności takiego portfela. Dopiero analiza rozkładu wyników portfela, rozpatrująca możliwe różnice pomiędzy wartością oczekiwaną jego wyników i potencjalne odchylenia od niej wraz z ich prawdopodobieństwem, pozwala przedstawić globalny obraz rentowności portfela.
Jako efektywny portfel aktywów należy zatem zdefiniować ten, który charakteryzuje się pośród możliwych rozwiązań alternatywnych charakteryzuje się najwyższą wartością relacji przyszłych (oczekiwanych, planowanych) zysków do podejmowanego ryzyka.
W powyższej perspektywie ryzyko stanowi prawdopodobieństwo zdarzenia, że stopa zwrotu będzie niższa niż oczekiwana jej wartość, będąca wartością oczekiwaną ze strony inwestorów[3].
Jednakże w tym miejscu należy skoncentrować uwagę na dwóch kwestiach opisujących efektywność portfela aktywów:
1) ryzyko portfela jest określone na podstawie przyjętego benchmarku, czyli ryzyka alternatywnego kierunku zawarcia transakcji oraz
2) podobnie, oczekiwana zyskowność jest rozliczana względem przyjętego benchmarku.
Z tej perspektywy można wręcz wskazać, że konieczne jest maksymalizowanie potencjalnych wyników przy minimalizowaniu podejmowanego ryzyka.
Dodatkowym elementem analizy oczekiwań inwestorów jest oczekiwana użyteczność przez decydentów inwestujących zasoby. Należy przyjąć, że będą oni dążyli do osiągnięcia jak najwyższej stopy zwrotu, tak aby pomnażać swoje bogactwo (rosnąca stopa użyteczności). Zatem inwestor dąży do maksymalizacji oczekiwanej użyteczności, poprzez zwiększanie wyników ekonomicznych z inwestycji i zmniejszanie ryzyka.
Kryteria tworzenia portfela[4]
1) Minimalizacja ryzyka przy zadanym wyniku - inwestor wybiera miary wyników i ryzyka, a następnie wybiera portfel o minimalnym ryzyku spośród portfeli, których dochód jest przynajmniej równy poziomowi oczekiwanemu. Po spełnieniu tych warunków zostanie określony efektywny portfel.
2) Maksymalizacja wyników przy zadanym ryzyku – po wyborze miar wyników i ryzyka następuje wybór portfela o maksymalnym wyniku spośród portfeli, których poziom ryzyka nie przekracza maksymalnego, akceptowanego poziomu. Po spełnieniu tych warunków zostanie określony efektywny portfel.
3) Minimalizacja ryzyka – po wyborze miar ryzyka następuje wybór tego z portfeli aktywów, który charakteryzowany jest przez minimalną wartość ryzyka.
4) Maksymalizacja wyników – po określeniu miar wyników następuje wybór portfela, który zapewnia maksymalizację wyników.
5) Optymalizacja kryterium łączącego dochód i ryzyko – po wyborze miar ryzyka i wyników inwestor wybiera ten, który zapewnia najwyższą stopę zwrotu z podejmowanego ryzyka.
[1] P.L. Bernstein: Przeciw Bogom. Niezwykłe dzieje ryzyka, WIG Press, Warszawa 1997, s. 227.
[2] Powstaje wręcz konflikt pomiędzy controllingiem finansowym a kontrolą ryzyka, czyje dane, czy projekcje wyników są bardziej wiarygodne.
[3] K. Jajuga, T. Jajuga: Inwestycje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1983, s. 108.
[4] K. Jajuga, T. Jajuga: Inwestycje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1983, s. 151.
Z tej perspektywy użyteczne jest postrzeganie oczekiwanej stopy zwrotu jako wartości pożądanej, a ryzyka, wyrażanego przez jedną z miar (wariancję, odchylenie, VaR etc.), jako efektu niepożądanego[1]. Im wyższe ryzyko danego portfela aktywów, tym mniej wiarygodne jest osiągnięcie wartości planowanej, czy oczekiwanej. Dlatego inwestorzy zdywersyfikują swoje portfele aktywów i rynki, gdzie zawierają transakcje, gdyż jest to jeden z najskuteczniejszych sposobów zabezpieczenia się przed ryzykiem rynkowym (np. zmiennością cen, koncentracją ryzyka etc.). Pozwala to racjonalizować podejście do konstruowania portfela: ceny niektórych aktywów rosną, podczas, gdy innych maleją – istotne jest jednak odpowiednie skorelowanie ich zmienności. W ten sposób osoby podejmujące decyzje w zakresie konstruowania portfeli aktywów mogą dążyć w ramach określonych przez poziom tolerancji na ryzyko w organizacji do zwiększania obszaru pewności, ograniczając obszar niepewnych wyników.
Odpowiednio stosując różne techniki reakcji na ryzyko – także dywersyfikację portfela – osoba podejmująca decyzję maksymalizuje prawdopodobieństwo braku zakłóceń w jego działalności oraz wypracowania planowanego zysku. Jest to o tyle istotne, że zmienność pojawia się zazwyczaj tam, gdzie wydarza się coś nieoczekiwanego. Należy zatem przyjąć, że wzrost zmienności aktywów oddziałuje na ich cenę w wyniku zwiększenia się ich ryzyka. Stąd ryzyko staje się jednym z podstawowych pojęć nowoczesnych finansów, a w szczególności analizy efektywności podejmowania decyzji co do zmiany stanu zasobów.
Dla organizacji nastawionych na spekulację wzrost zmienności jest wręcz szansą na poprawienie zyskowności działalności, jednakże tylko wtedy, gdy aktywa obarczone większym ryzykiem przynoszą wyższe zyski, niż et które są charakteryzowane przez niższe ryzyko.
Poziom podejmowanego ryzyka wynika nie tylko z niepewności, która ma miejsce w otoczeniu organizacji, która inwestuje swe zasoby. Poziom ten zależy także od stosunku decydenta do ryzyka, czyli jego skłonności do podejmowania decyzji obarczonych ryzykiem.
Portfel efektywny
Bez połączenia pomiarów osiągnięć z określeniem ryzyka z nimi związanego, generowane informacje nie dostarczają osobom podejmującym decyzje jednoznacznych wskazówek do oceny rzeczywistej rentowności danej działalności[2]. Dzieje się tak, ponieważ oba obszary - obszar finansów i obszar zarządzania ryzykiem - są zazwyczaj rozwijane w przedsiębiorstwach osobno, bez jakiejkolwiek koordynacji, a często nawet we wzajemnym konflikcie. Nie można jednak odseparować informacji płynących z obszaru zarządzania ryzykiem od raportów controllingowych. Należy wręcz zapewnić powiązanie interpretacji wyników pomiaru ryzyka z rentownością gospodarowania przedsiębiorstwa.
Efektywność portfela oznacza maksymalizowanie rezultatów przy zadanych kosztach, lub minimalizowanie kosztów w stosunku do zadanych rezultatów. Stąd należy założyć, że ryzyko staje się jedną ze zmiennych kosztowych, którą jeżeli jest niepożądana, należy traktować jako pogorszenie efektywności portfela, przy jednoczesnym maksymalizowaniu wartości pożądanych, którymi są przyszłe zyski.
Stąd zazwyczaj dąży się do posiadania tych instrumentów finansowych, które pozwalają stworzyć portfel, dla którego wartość oczekiwana przyszłego wyniku równa się sumie oczekiwanych wyników każdego z jego elementów. Jednakże pominięcie w takiej sytuacji zmienności tych wyników może prowadzić do zafałszowania przyszłej zyskowności takiego portfela. Dopiero analiza rozkładu wyników portfela, rozpatrująca możliwe różnice pomiędzy wartością oczekiwaną jego wyników i potencjalne odchylenia od niej wraz z ich prawdopodobieństwem, pozwala przedstawić globalny obraz rentowności portfela.
Jako efektywny portfel aktywów należy zatem zdefiniować ten, który charakteryzuje się pośród możliwych rozwiązań alternatywnych charakteryzuje się najwyższą wartością relacji przyszłych (oczekiwanych, planowanych) zysków do podejmowanego ryzyka.
W powyższej perspektywie ryzyko stanowi prawdopodobieństwo zdarzenia, że stopa zwrotu będzie niższa niż oczekiwana jej wartość, będąca wartością oczekiwaną ze strony inwestorów[3].
Jednakże w tym miejscu należy skoncentrować uwagę na dwóch kwestiach opisujących efektywność portfela aktywów:
1) ryzyko portfela jest określone na podstawie przyjętego benchmarku, czyli ryzyka alternatywnego kierunku zawarcia transakcji oraz
2) podobnie, oczekiwana zyskowność jest rozliczana względem przyjętego benchmarku.
Z tej perspektywy można wręcz wskazać, że konieczne jest maksymalizowanie potencjalnych wyników przy minimalizowaniu podejmowanego ryzyka.
Dodatkowym elementem analizy oczekiwań inwestorów jest oczekiwana użyteczność przez decydentów inwestujących zasoby. Należy przyjąć, że będą oni dążyli do osiągnięcia jak najwyższej stopy zwrotu, tak aby pomnażać swoje bogactwo (rosnąca stopa użyteczności). Zatem inwestor dąży do maksymalizacji oczekiwanej użyteczności, poprzez zwiększanie wyników ekonomicznych z inwestycji i zmniejszanie ryzyka.
Kryteria tworzenia portfela[4]
1) Minimalizacja ryzyka przy zadanym wyniku - inwestor wybiera miary wyników i ryzyka, a następnie wybiera portfel o minimalnym ryzyku spośród portfeli, których dochód jest przynajmniej równy poziomowi oczekiwanemu. Po spełnieniu tych warunków zostanie określony efektywny portfel.
2) Maksymalizacja wyników przy zadanym ryzyku – po wyborze miar wyników i ryzyka następuje wybór portfela o maksymalnym wyniku spośród portfeli, których poziom ryzyka nie przekracza maksymalnego, akceptowanego poziomu. Po spełnieniu tych warunków zostanie określony efektywny portfel.
3) Minimalizacja ryzyka – po wyborze miar ryzyka następuje wybór tego z portfeli aktywów, który charakteryzowany jest przez minimalną wartość ryzyka.
4) Maksymalizacja wyników – po określeniu miar wyników następuje wybór portfela, który zapewnia maksymalizację wyników.
5) Optymalizacja kryterium łączącego dochód i ryzyko – po wyborze miar ryzyka i wyników inwestor wybiera ten, który zapewnia najwyższą stopę zwrotu z podejmowanego ryzyka.
[1] P.L. Bernstein: Przeciw Bogom. Niezwykłe dzieje ryzyka, WIG Press, Warszawa 1997, s. 227.
[2] Powstaje wręcz konflikt pomiędzy controllingiem finansowym a kontrolą ryzyka, czyje dane, czy projekcje wyników są bardziej wiarygodne.
[3] K. Jajuga, T. Jajuga: Inwestycje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1983, s. 108.
[4] K. Jajuga, T. Jajuga: Inwestycje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1983, s. 151.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz