Uwzględnienie ryzyka w ocenie projektów inwestycyjnych

W momencie identyfikacji wszystkich ryzyk istotnych dla projektu inwestycyjnego, można określić wartość NPV@Risk, która przedstawia wartość wyniku ekonomicznego przedsięwzięcia inwestycyjnego z uwzględnieniem ryzyka. Stąd istotne jest określenie przynajmniej następujących miar dla pomiaru wpływu ryzyka: 

· CapEX@Risk – dla zmian kosztów projektu w fazie jego budowy; 

· Harmonogram@Risk – dla oceny wpływu ryzyka na czas realizacji projektu w fazie jego budowy; 

· NPV@Risk – ocena wpływu ryzyka na globalny sukces projektu, integruje w jednej mierze CaPeX@Risk, Harmonogram@Risk oraz OPEX@Risk i potencjalne ryzyko redukcji kosztów. 

Kalkulacja powyższych miar powinna być realizowana dla wybranego prawdopodobieństwa, które powinno odzwierciedlać poziom bezpieczeństwa sukcesu projektu inwestycyjnego oczekiwany przez inwestorów i instytucje dostarczające finansowanie. Zatem wartość NPV@Risk powinna zostać powiązana z odpowiednimi buforami w planie projektu inwestycyjnego. 

Właściwe obliczenie ryzyka dla NPV projektu inwestycyjnego i skorygowanie NPV o tę wartość (NPV@Risk) wymaga ustalenia także następujących elementów: 

1) potencjalnych odchyleń od harmonogramu realizacji inwestycji i ich wpływu na jej budżet oraz korzyści, które ma ona wygenerować po przekazaniu do eksploatacji; 

2) potencjalnych odchyleń od budżetu inwestycji; 

3) przewidywanych przychodów i kosztów eksploatacji inwestycji po jej oddaniu oraz odchyleń od planowanych wartości (gdzie przychody są jedynie pewną obietnicą, jeżeli nie zostaną w pełni zabezpieczone, zaś koszty są dużo bardziej prawdopodobne, a niektóre wręcz pewne). 

Zatem do określenia ryzyka NPV inwestycji potrzebne są warianty scenariuszy badających możliwości ich wystąpienia w poszczególnych etapach życia inwestycji. Należy uwzględnić również ryzyko mogące wystąpić w okresie eksploatacji obiektu dotyczące wyników ekonomicznych inwestycji po zamknięciu fazy budowy. 

Wydatki kapitałowe projektu z uwzględnieniem ryzyka (CapEX@Risk) powinny być kalkulowane z uwzględnieniem bieżącego oszacowania wartości ryzyka projektu i znajdować wyraz w buforze kapitałowym, wspierając zarazem zarządzanie odchyleniami powiązanymi 

z specyficznymi ryzykami. Na tej podstawie powinna być także opracowana strategia reakcji na ryzyko, która jest ściśle powiązana z planami finansowymi projektu. Analiza CapEX@Risk związana jest także z dążeniem do poprawy zarządzania wydatkami kapitałowymi i powiązania ich wartości z globalnymi limitami wydatków kapitałowych w przedsiębiorstwie. Przekłada się to oczywiście na optymalizowanie przepływów pieniężnych – CapEX@Risk powinien definiować maksymalny dla zadanego prawdopodobieństwa poziom niepożądanych odchyleń od planowanych przepływów pieniężnych. Okres realizacji inwestycji z uwzględnieniem ryzyka (Harmonogram@Risk) pozwala dokonać zbadania opóźnień realizacji projektu wynikających z poszczególnych ryzyk, zakwalifikowanych jako wpływające nie na budżet projektu, ale właśnie na czas jego realizacji. Opóźnienie projektu przekładają się bezpośrednio na wartość jego NPV, co powinno móc być ocenione wykorzystując Harmonogram@Risk. Na podstawie danych otrzymanych dzięki ocenie Harmonogram@Risk powinna zostać przygotowana priorytetyzacja stosowania instrumentów reakcji na ryzyko. Należy jednak zwrócić uwagę, że finalne zastosowanie tych instrumentów powinno mieć miejsce po ocenie zagregowanej wartości opóźnień i bufora czasowego. Stąd Harmonogram@Risk staje się zestandaryzowaną miarą dla oceny jakości reakcji na ryzyko w różnych projektach (podobnie zresztą jak CapEX@Risk) realizowanych przez przedsiębiorstwo.