Czynniki określające cenową elastyczność popytu

Opracowane na podstawie KhanAcademy

Do najważniejszych czynników określających cenową elastyczność popytu należą:

• dostępność substytutów (łatwy dostęp do dóbr substytucyjnych powoduje, że popyt na określone dobro będzie bardziej elastyczny),
• poziom ceny danego dobra (kiedy cena danego dobra jest wysoka, popyt na to dobro jest bardziej elastyczny; nawet niewielka, procentowa zmiana ceny może wywołać znaczną procentową zmianę popytu),
• znaczenie dobra dla konsumentów (cenowa elastyczność popytu na dobra mające większe znaczenie w zaspokajaniu potrzeb konsumentów, na które wydatkowana jest znaczna część dochodów, jest większa niż elastyczność popytu na dobro mające mniejsze znaczenie dla konsumentów), 
•  długość okresu, jaki mają konsumenci na dostosowanie struktury swych wydatków do zmieniających się cen (wywiera on istotny wpływ na elastyczność popytu, tzn. elastyczność popytu jest niższa w krótkim okresie, a wyższa w okresie długim, gdy zwiększają się możliwości substytucji; w dłuższym okresie konsumenci mają większe możliwości przystosowania się, tj. ograniczenia zakupów dobra, które podrożało, i zastąpienia go dobrem relatywnie tańszym, przez co popyt staje się bardziej elastyczny; ten sam wzrost ceny prowadzi w długim okresie do większego spadku popytu niż w okresie krótkim, natomiast obniżka ceny powoduje w długim okresie większy przyrost popytu).

Cenowa elastyczność popytu ma istotne znaczenie dla każdego liczącego się producenta, a przede wszystkim takiego producenta, który ma znaczny udział w całkowitej produkcji określonego wyrobu, dzięki czemu może wpływać na kształtowanie ceny rynkowej. W przypadku dużej cenowej elastyczności popytu producentowi nie opłaca się podnosić ceny swojego wyrobu, bowiem może to spowodować znaczny spadek popytu i korzyści wynikające z podwyżki ceny mogą być z nadwyżką zniwelowane zmniejszeniem sprzedaży, w wyniku czego zmniejszy się przychód całkowity (w wyniku wzrostu ceny wydatki i przychody spadają). Producentowi opłaca się podwyższać cenę w przypadku cenowej elastyczności popytu mniejszej od jedności (w wyniku wzrostu ceny wydatki i przychody rosną).

Zatem w przypadku niskiej cenowej elastyczności popytu producent ma większą swobodę w zakresie podwyżek cen, a mniejszą w zakresie obniżek cen. Natomiast przy wysokiej cenowej elastyczności popytu producent ma większe możliwości w zakresie obniżek cen, a mniejsze w zakresie podwyżek cen. W przypadku cenowej elastyczności popytu równej 0 producentowi nie opłaca się zarówno podnosić i zmniejszać ceny danego dobra, bowiem działania takie nic nie zmienią (wydatki i przychody utrzymają się na niezmienionym poziomie). Znajomość cenowej elastyczności popytu pozwala przewidzieć, jak będzie reakcja popytu na zmiany cen (stosownie do przewidywanej reakcji można dokonać odpowiednich zmian w strukturze produkcji i podaży) oraz zrozumieć, dlaczego rynki niektórych dóbr charakteryzują się dużymi wahaniami ogółu transakcji przy stabilnych cenach, podczas gdy rynki innych towarów cechuje duża zmienność cen przy dość stabilnych rozmiarach sprzedaży. Na podstawie wielkości współczynników cenowej elastyczności popytu można w przybliżeniu określić, o ile trzeba podnieść cenę danego dobra, aby zlikwidować nadwyżkę popytu, lub o ile obniżyć cenę, aby zlikwidować nadwyżkę podaży