Teoria przewagi komparatywnej a teoria przewagi absolutnej

 Autor: Mateusz Jarosz

Przewaga komparatywna zwana również przewagą względną polegającej na zdolności do produkowania wyrobu po niższej kwocie niż konkurencja. Można to porównać do gospodarki światowej. Każdy kraj wytwarza te produkty, które jest w stanie wyprodukować najbardziej efektywnie w porównaniu z innymi krajami.                                              

Teoria przewagi komparatywnej została sprecyzowana przez Davida Ricarda w 1817r. Jest to teoria ekonomiczna wskazująca mechanizm obustronnej  korzystnej zależności międzynarodowej wymiany towarów i usług. Aby uzyskać korzyść z handlu międzynarodowego wystarczy aby istniała względna różnica w kosztach wytwarzania (wydajność produkcji) w obu krajach. W ogólnym ujęciu teoria wskazuje, że można odnosić korzyści tylko wtedy, gdy sprzedajemy dobra wymagające mniejszych kosztów przeznaczonych na produkcję, w zamian za dobra, które wymagają w jego kraju większych nakładów. Oznacza to, że bezwzględny poziom kosztów wytworzenia danego dobra nie jest istotny, ponieważ o wartości danego dobra w wymianie będzie decydować wartość nakładów, jakie kraj może zaoszczędzić, powstrzymując się od produkcji tego dobra.

Dzięki temu kraj będzie odnosił korzyści produkując i sprzedając dobra powstałe niskim nakładem pracy w zamian za dobra, które musiałby produkować wysokim nakładem.

Przykład 1:

Kraj	Mleko	Masło
Polska	8 000 l / dobę	24 000 kg / dobę
Niemcy	9 000 l / dobę	18 000 kg / dobę

Przykład wskazuje na idealną sytuację do wzajemnej współpracy. W Polsce korzystniejsza będzie produkcja masła i sprzedaży go na rynku Niemieckim natomiast w Niemczech korzystniejsza będzie produkcja mleka i sprzedaży go na rynku Polskim.

Przykład 2:

Kraj	Mleko	Masło
Polska	8 000 l / dobę	4 000 kg / dobę
Niemcy	9 000 l / dobę	18 000 kg / dobę

Zgodnie z teorią kosztów absolutnych współpraca między tymi krajami w ogóle nie powinna istnieć ponieważ w Niemczech oba towary produkowane są taniej. Jednak zgodnie z teorią Davida Ricarda także w powyższym przypadku jest możliwa korzystna współpraca między krajami. Problem najłatwiej pokazać w przypadku zamknięcia obu krajów.

W przypadku zamknięcia granic obu krajów zarówno Polska jak i Niemcy będą zmuszone wytwarzać oba produkty. W Polsce będzie możliwa wymiana 1.000 l mleka na 500 kg masła bądź 1.000 kg masła na 500 l mleka.

W Niemczech będzie możliwa wymiana 1.000 l mleka na 2.000 kg masła bądź 1.000 kg na 500 l mleka.

Z powyższych relacji wynika, iż wyrażona w maśle cena mleka na rynku niemieckim jest atrakcyjniejsza od ceny polskiego producenta tego towaru. Z punktu widzenia niemieckiego producenta masła wyrażona w mleku cena tego producenta w Polsce jest korzystniejsza niż na rynku krajowym.

Pomimo podejścia teorii kosztów absolutnych Niemcy są bardziej wydajne w produkcji zarówno masła i mleka kraje mogą korzystać ze współpracy pomiędzy sobą. Jednym z najlepszych stosunków pomiędzy nimi jest wymiana 1.000 l mleka na 1.000 kg masła.                                                 

Założenia teorii:

- współpraca odbywa się pomiędzy dwoma krajami

- rozpatrywane są dwa towary

- czynnikiem produkcji jest praca

- pełne zatrudnienie

- bardzo dobra konkurencja

- stałe warunki produkcji

- równorzędność krajów

- swoboda w decydowaniu o warunkach wymiany

Wskaźnik ujawnionych przewag komparatywnych czyli wskaźnik oceny konkurencyjności - został on zaproponowany przez Balassę. Uważał on, że wskaźnik ten ujawnia przewagę komparatywną jeżeli udział sektora j-tego w kraju i-tym w eksporcie będzie większy niźli udział tego sektora w globalnej strukturze eksportu. Doskonale obrazuje to dowód przewagi komparatywnej w zakresie produktów sektora j-tego tego kraju w stosunku do zbioru krajów G. Jednak takie rozumowanie może nie być do końca poprawne, ponieważ zmiany zachodzące we wskaźniku wynikają także ze zmian polityki eksportowej, a nie jedynie z zróżnicowanie produktywności.

Wskaźnik RCA może przybrać wartości od zera do nieskończoności, jednak głównie wyróżnia się dwa przedziały, które przybierają odmienne interpretacje.

0 < RCA < 1 - oznacza kraj nie mający przewag komparatywnych w zakresie produktów j-tego sektora lub RCA <1 - to kraj, który cechuje przewaga komparatywna, która jest zależna od wielkości współczynnika RCA.

 Podział na cztery klasy:

·        Klasa A: 0 < RCA ≤ 1 brak przewagi komparatywnej sektora

·        Klasa B: 1 < RCA ≤ 2 słaba przewaga komparatywna sektora

·        Klasa C: 2 < RCA ≤ 4 przeciętna przewaga komparatywna

·        Klasa D: RCA > 4 silna przewaga komparatywna 

Propozycja ta bazowała na analizach rozkładów wskaźników w przypadku krajów Unii Europejskiej i mimo interesujących własności (wyniki badań Hinloopena wskazywały, że klasy a i d cechują się znacznie większą stabilnością niż pozostałe).

Teoria przewagi absolutnej została skonstruowana w 1776 r.  Autorem teorii jest Adam Smith i jest stosowana w odniesieniu do różnych zasobów. Przewaga absolutna występuje w przypadku większej zdolności do produkcji danego dobra od konkurencji. Źródłem takiej przewagi może być większa efektywność nakładów oraz większa obfitość zasobów.

Przykład 1:

Kraj	Mleko	Masło
Polska	8 000 l / dobę	4 000 kg / dobę
Niemcy	14 000 l / dobę	18 000 kg / dobę

Pierwszy przykład wskazuje na dominację (przewagę) absolutną nad Polską. Zgodnie z teorią przewagi absolutnej Niemcy powinni eksportować towary a Polska powinna ograniczyć się wyłącznie do ich importu. 

Przykład 2:

Kraj	Mleko	Masło
Polska	22 000 l / dobę	4 000 kg / dobę
Niemcy	14 000 l / dobę	18 000 kg / dobę

Drugi przykład wskazuje na dominację w produkcji mleka w Polsce oraz na dominację naszych sąsiadów w przypadku masła. Oznacza to możliwość korzyści w przypadku wymiany dla obu krajów.

 Założenia teorii:

- występuje czynnik produkcji czyli pracy

- mobilność pracy jednego kraju, mobilność pomiędzy krajami nie występuje

- niezmienna relacja pomiędzy nakładami pracy a wielkością produkcji

- koszt transportu towaru nie występuje

 - wolna konkurencja pomiędzy krajami podejmującymi wymianę

- równy eksport i import

- brak barier handlowych

Przewaga komparatywna występuje w momencie gdy przewaga absolutna jest większa nad innym krajem lub gdy jego strata absolutna do drugiego kraju jest najmniejsza.

Podsumowanie i przykład dla grupy

W skrócie teoria mówi, że czasami lepiej kupować coś za granicą, nawet jeśli wyprodukowanie tego w naszym kraju jest tańsze.

Przykład:

Adam i Bartek pracują w redakcji gazety. Adam jest generalnie bardziej ogarnięty i wszystkie zadania wykonuje sprawniej (co w języku ekonomii oznacza, że taniej) i napisanie 1 artykułu zajmuje mu 2 godziny pracy, natomiast przygotowanie zdjęć do każdego artykułu 1 godzinę, natomiast Bartek jest trochę wolniejszy i napisanie artykułu zajmuje mu 3 godziny, a przygotowanie zdjęć do jednego artykułu aż 5 godzin.

Panowie otrzymali zadanie przygotowania 10 artykułów ze zdjęciami. Wpadli na pomysł, żeby po prostu podzielić się pracą po równo. To znaczy Adam robi 5 artykułów ze zdjęciami i tyle samo robi Bartek. Poniższa tabelka przedstawia ile czasu im to zajęło: 

-	Adam			Bartek
Napisanie artykułu	2	5	10	3	5	15
Zdjęcia i obróbka	1	5	5	5	5	25
Razem	-	10	15	-	10	40

Łącznie musieli pracować aż 55 godzin.

Jednak Adam zauważył, że Bartkowi, w przeciwieństwie od niego, lepiej niż zajmowanie się zdjęciami, idzie pisanie artykułów, chociaż generalnie i tak robi to wolniej niż on (czyli Adam). Adam generalnie wszystko robi szybciej, ale z tych dwóch zadań szybciej idzie mu zajmowanie się zdjęciami, niż pisanie, natomiast Bartek generalnie wszystko robi wolniej, ale lepiej niż zajmowanie się zdjęciami idzie mu pisanie.

Adam wpadł więc na pomysł, żeby podzielić się pracą i żeby Bartek zajął się tym, co idzie mu lepiej (czyli pisaniem, nawet pomimo tego, że Adam pisze szybciej od niego), a on zajmie się zdjęciami, ponieważ idzie mu to lepiej niż pisanie.

W skrócie Adam deleguje Bartkowi zadanie pisania, które sam zrobiłby szybciej!

 Jak teraz wygląda nasza tabelka z podziałem pracy?

-	Adam			Bartek
Napisanie artykułu	2	0	0	3	10	30
Zdjęcia i obróbka	1	10	10	5	0	0
Razem	-	10	10	-	10	30

Okazuje się, że wykonanie pracy teraz zajęło im łącznie jedynie 40 godzin.

Najciekawsze jest jednak to, że każdy z nich na tym zyskał. Przed podziałem zadań Adam musiałby pracować 15 godzin, a teraz swoją działkę skończył po 10 godzinach, natomiast Bartek swoją pracę skończył po 30 godzinach, czyli 10 godzin wcześniej niż bez specjalizacji. Teoretycznie Bartek, który jest w gorszej sytuacji (bo zadania wykonuje wolniej), na podziale zadań zyskał więcej godzin wolnego. Kto jeszcze na tym zyskał? Pracodawca, bo być może płaci obydwu za godziny.

Źródła:

https://blogoryzyku.blogspot.com/2016/12/przewaga-komparatywna.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Teoria_przewagi_komparatywnej
https://mfiles.pl/pl/index.php/Teoria_koszt%C3%B3w_wzgl%C4%99dnych
https://mfiles.pl/pl/index.php/Przewaga_komparatywna
https://mfiles.pl/pl/index.php/Przewaga_absolutna
https://prostaekonomia.pl/podzial-pracy-przewaga-komparatywna/